EUSKERA SOZIOLINGUISTIKA ETA LITERATURA

Apuntes

EUSKERA SOZIOLINGUISTIKA ETA LITERATURA Euskararen ezagutza eta erabileran hainbat fakotrek eragin zuten: 1. FAKTOREA: ZENTRALISMOA Foruak (eh-ko legeak) galdu ziren hegoaldean 1876an, Frantziako iraultzare ondoren, 1879. Ipar EH-ko lurraldeak galdu zituzten, ondorioz, hegoaldean Gaztelania, iparraldean Frantsesa. Hizkuntza horien ezagutza eta erabilera ahalik eta gehien zabaltzeko, hainbat debku eta lege ezarri ziren. XIX mendeko gatazkek eragina izan zuten. Konbentzio gerra (euskaldunen arteko gerra). Beste gerra eta gatazka sozial batzuk eremu konkretuetan eragindu zuten. Adb, Karlistaldiek Hego EH egoera soziopolitikoa astindu zuten. I mundu gerrak ez zuen eraginik izan Hego EH, aldiz, Ipar EH indartsu kolpatu zuen eguneroko bizitzan. Iparraldeko euskaldunek VS Frantzia. Ipar EH etxeetan arrastoa utzi, Frantziak gerra tesuingurua erabili zuen errepublikaren batasuna aldarrikatzeko. 2. FAKTOREA: INDUSTRIALIZAZOA XIX mendean azken 2 hamarkadetan Bilboko zonaldea industriagune indartsu bihurtu zen: meatzaritza, burdingintza, metalgintza eta ontzigitza. Ordura arte, lehen sektorea oinarri izan zen, ondorioz, industrializaztze prozesuak aldaketa sozial handiak ekarri zituen: L...