Transcripción 5/11/2025, 17:12:22

Apuntes

• Gaia: Izarren jatorria eta "Bizitza" * Izar baten ezaugarriak - Izar bat gas-esfera bat da, nagusiki hidrogenoz eta helioz osatua. - Gas horiek tenperatura oso altuetan daude, eta plasma (materiaren laugarren egoera) sortzen dute. * Izarrak materiaren sorlekua - Izarrek elementu kimikoak sortzeko gaitasuna dute, elementu sinpleetatik abiatuta, eta prozesu horretan energia askatzen da. - Zure gorputza eta inguruko guztia izarren materia da. - Izarren energia eta erreaktibitateak fusio nuklearraren bidez sortzen dira, horretan izarrek helio bihurtzen dira. - Aldaketa horiek gertatzeko, miloika gradu tenperatura behar da nukleoei eragiteko, eta horrek hidrogeno eta helio nukleotzak sortzen ditu. Prozesu honek energia handia askatzen du. - Fusio-prozesuan, nukleo masiboagoak sortzen dira, eta azkenean burdinaren eratzen da. - Gainera, elementu kimikoak (burdina baino astunagoak) izarren lehertketetan sortzen dira, hala nola. * Izarren sorrera - Galaxietan, izarretako materiaren hodeiak nebulosa izenekoak dira. - Nebulosa gasz, hautzez eta izotz- eta arroka-zatiz osatua dago. - Grabitatearen eraginez, materia hori uzkurtzen hasten da. ...