IZURRI BEL

Apuntes

IZURRI BELTZA: XIV. mendeko krisia Europan, hazkuntza-aldi baten ostean, atzeraldi sakona izan zuen ezaugarri elkarri lotuta hainbat kausarekin. Mende hasieran nekazaritza-arazo larriekin hasi zen, laboreak kaltetu zituzten gehiegizko euriteekin, gosetea eta elikagaien prezioa garestitzea eraginez. Aldi berean, mendean gerrak gorakada nabarmena izan zuen, nobleen arteko oinordetza-gatazkak areagotuta, Ingalaterra eta Frantziaren arteko Ehun Urteko Gerra horren adibide. Euskal Herrian, nobleen arteko bandera-gerrek hondamena eragin zuten. Dena den, faktore suntsitzaileena Izurrite Beltza izan zen, Asian sortu eta 1347an Europara iritsi zen pandemia, Europako biztanleria gutxitu (herenak eta erdiak eskualde batzuetan) eta heriotzaren arrastoa, matxinada sozialak eta hamarkadetan iraun zuen eragin ekonomiko eta sozial sakona utziz. Nekazaritza, gerra eta osasun faktore horien konbinazioak Europa sakon markatu zuen eta XV.mendearen erdialdera arte iraun zuen krisia sortu zuen. Sintomak 3 mota desberdinetakoak ziren. 1.⁠ ⁠Sistema linfatikoan-> Buboak lepoan, besapeetan eta ingelean (Ohikoena). 2.⁠ ⁠Odolean-> Larruazaleko orban beltzak eta gero zuloetatik odola. 3. Biriketan-> Eztula fl...